Quốc lộ 22 là trục hàng hoá nối TP Hồ Chí Minh với Tây Ninh và cửa khẩu Mộc Bài, chạy ngang trung tâm xã Tân An Hội. Dọc trục này có kho hàng của các nhà máy, bãi xe tải, cửa hàng vật liệu xây dựng lớn, đại lý phân phối, nên việc kho bãi và vận tải ở đây khá nhiều: bốc xếp, kiểm đếm, thủ kho, lái xe nâng, tài xế xe tải, phụ xe, điều phối. Những việc này hợp với nam giới khoẻ mạnh, người có bằng lái, người cẩn thận với sổ sách, nhưng đi kèm rủi ro về an toàn và giờ giấc thất thường.
Bài mô tả từng loại việc, giấy tờ cần có, những điểm an toàn cần nắm, và con đường đi lên trong nghề. Không nêu mức thu nhập, vì mỗi nơi trả theo cách khác nhau: theo tháng, theo chuyến, theo tấn hàng.
Vì sao đoạn Quốc lộ 22 qua Tân An Hội nhiều kho bãi
Trung tâm Củ Chi cũ nằm giữa hai đầu: một bên là nội thành và các quận phía tây bắc thành phố, một bên là Tây Ninh với các khu công nghiệp Trảng Bàng và cửa khẩu Mộc Bài. Hàng hoá đi giữa hai đầu đều qua Quốc lộ 22. Thêm vào đó, khu công nghiệp Tây Bắc Củ Chi ngay trong xã và khu Tân Phú Trung ở xã Củ Chi mới cần chỗ chứa nguyên liệu, thành phẩm, bao bì. Tỉnh lộ 8 cắt qua trung tâm, mở thêm đường sang vùng Bình Dương cũ.
Đất ở vùng ven còn rộng hơn nội thành, nên nhiều doanh nghiệp thuê đất dọc quốc lộ hoặc trong các đường nhánh để làm kho, bãi đậu xe tải, xưởng sửa xe, trạm cân. Các cửa hàng vật liệu xây dựng lớn ở trung tâm Củ Chi cũ cũng có kho riêng, phục vụ cả vùng đang xây dựng nhiều.
Kết quả là một hệ sinh thái việc làm ít ai để ý nhưng rất đông người: người bốc xếp đứng ở cửa kho, người lái xe nâng trong kho, người kiểm đếm cầm phiếu, tài xế xe tải nhỏ giao hàng trong vùng, tài xế xe lớn chạy tuyến dài, thợ sửa xe tải, người trông bãi. Một phần trong số đó là người địa phương, phần khác là người ở trọ quanh xã.
Với người ở xã, điểm lợi của nhóm việc này là không đòi hỏi bằng cấp ở bậc đầu và có thể bắt đầu ngay. Người mới ra trường, người vừa nghỉ ở xưởng may, người làm vườn muốn có thêm thu nhập đều có thể vào bốc xếp, phụ xe vài tháng để xem mình có hợp nghề không, rồi mới tính chuyện học xe nâng hay học bằng lái.
Các việc trong kho bãi và yêu cầu từng việc
Bốc xếp. Chuyển hàng lên xuống xe, sắp vào kệ. Không cần bằng cấp, cần sức khoẻ, chịu được nắng nóng và làm theo đợt xe về. Có nơi trả theo ca, có nơi trả theo khối lượng hàng.
Kiểm đếm, nhập xuất hàng. Đối chiếu số lượng thực tế với phiếu, ghi nhận hàng hư hỏng, nhập dữ liệu vào phần mềm kho hoặc máy quét mã. Cần cẩn thận, biết dùng điện thoại, máy tính cơ bản.
Lái xe nâng. Nâng hạ pallet, xếp hàng lên kệ cao, xếp lên container. Cần được đào tạo vận hành và huấn luyện an toàn theo quy định trước khi làm.
Thủ kho. Chịu trách nhiệm về số lượng hàng trong kho, sắp xếp vị trí, kiểm kê định kỳ, làm việc với kế toán. Thường là người đã làm kiểm đếm lâu năm, được tin cậy.
Tài xế xe tải. Giao hàng trong vùng hoặc chạy tuyến dài đi Tây Ninh, miền Tây, miền Đông. Cần bằng lái đúng hạng, sức khoẻ tốt, giấy khám sức khoẻ lái xe.
Phụ xe, giao nhận. Đi theo xe, bốc dỡ hàng tại điểm giao, làm thủ tục ký nhận với khách. Nhiều tài xế đi lên từ phụ xe, vừa làm vừa học đường, học xe.
Điều phối, trông bãi. Sắp xếp xe vào ra, ghi sổ, liên lạc với tài xế và khách hàng. Hợp với người lớn tuổi, cẩn thận, biết dùng điện thoại.
Bằng lái và giấy tờ cho tài xế, người lái xe nâng
Từ ngày 1/1/2025, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 có hiệu lực, hệ thống hạng giấy phép lái xe được sắp xếp lại. Xe tải nhỏ, xe tải trung, xe tải nặng, xe đầu kéo có các hạng tương ứng như B, C1, C, CE. Người cầm bằng cũ vẫn được dùng theo quy định chuyển tiếp, nhưng khi đổi bằng hoặc học bằng mới cần đối chiếu loại xe mình định lái với hạng bằng theo quy định hiện hành.
Tài xế chạy xe kinh doanh vận tải còn phải chấp hành các quy định về thời gian lái xe liên tục, thời gian làm việc trong ngày, thiết bị giám sát hành trình. Những quy định này nhằm chống lái xe quá sức, nguyên nhân của nhiều vụ tai nạn trên các quốc lộ. Tài xế mới vào nghề nên hỏi chủ xe về lịch chạy, có bố trí lái phụ cho chuyến dài không.
Xe nâng không đi trên đường bộ như xe tải nhưng vẫn là thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn. Người vận hành phải được huấn luyện, doanh nghiệp phải kiểm định xe theo quy định. Khi xin việc lái xe nâng, mang theo giấy chứng nhận đã học, sẵn sàng được kiểm tra lại tay nghề tại kho.
An toàn khi bốc xếp và làm việc quanh xe nâng
Tai nạn hay gặp nhất ở kho là đau lưng do bê vác sai tư thế, hàng rơi từ trên cao và va chạm với xe nâng. Khi nâng hàng nặng, giữ lưng thẳng, gập gối, đưa vật sát người, không vừa nâng vừa xoay người. Hàng quá nặng thì hai người cùng khiêng hoặc dùng xe đẩy tay. Đây là thói quen nhỏ quyết định bạn có làm được nghề lâu hay không.
Trong kho có xe nâng chạy, người đi bộ phải đi đúng lối dành riêng, không đứng dưới hàng đang nâng, không đi sát sau xe đang lùi. Người lái xe nâng không chở người trên càng, không nâng hàng quá tải, không chạy nhanh khi rẽ. Mặc áo phản quang, đội mũ, mang giày bảo hộ là trang bị tối thiểu.
Mùa nắng, kho mái tôn rất nóng, bốc xếp giữa trưa dễ say nắng. Uống nước thường xuyên, nghỉ trong bóng mát giữa các đợt hàng, báo ngay khi thấy chóng mặt, buồn nôn. Mùa mưa, sàn bãi trơn, thùng carton ướt dễ rách khi bê, cần kiểm tra hàng trước khi nhấc.
Một rủi ro nữa ít người để ý là đứng sau thùng xe tải khi xe lùi vào cửa kho. Tầm nhìn của tài xế phía sau rất hạn chế. Người hướng dẫn xe lùi phải đứng lệch sang bên, ở chỗ tài xế nhìn thấy qua gương, dùng tín hiệu tay đã thống nhất, không đứng giữa đuôi xe và tường. Khi xe đã dừng, chèn bánh trước rồi mới mở thùng.
Giờ giấc thất thường và chuyện chạy đêm
Khác nhà máy có ca cố định, kho bãi làm theo xe. Xe về lúc nào thì bốc lúc đó, có ngày vắng, có ngày dồn dập tới khuya. Nhiều chuyến xe tải chạy đêm để tránh giờ cấm và giờ cao điểm vào thành phố, nên người làm kho phải nhận hàng lúc nửa đêm hoặc rạng sáng.
Với tài xế, chạy đêm trên Quốc lộ 22 có đường thoáng nhưng dễ buồn ngủ, nhiều xe máy không đèn ở đoạn qua khu dân cư. Đoạn qua trung tâm Củ Chi cũ có nhiều nút giao, xe máy từ các đường ấp ra quốc lộ bất ngờ. Giảm tốc khi qua chợ, qua cổng khu công nghiệp, kể cả ban đêm.
Người làm kho, làm xe nên thoả thuận rõ với chủ về cách tính giờ: chờ xe có được tính công không, làm sau nửa đêm có phụ cấp không, ngày nào được nghỉ. Ghi lại giờ làm thực tế từng ngày. Làm theo giờ xe rất dễ trượt sang làm quá sức mà không ai ghi nhận.
Người có gia đình, con nhỏ nên tính kỹ chuyện này trước khi nhận việc kho dịch vụ. Một số kho của nhà máy trong khu công nghiệp làm theo ca cố định, giờ giấc dễ đoán hơn; kho của các đại lý phân phối, cửa hàng vật liệu thì phụ thuộc lịch xe và đơn hàng của khách nhiều hơn.
Tìm việc kho bãi ở đâu quanh xã
Cách trực tiếp nhất là đi dọc Quốc lộ 22 đoạn qua trung tâm Củ Chi cũ và các đường nhánh có kho, hỏi người trông bãi, người bốc xếp đang làm. Kho bãi hay tuyển qua giới thiệu: người đang làm dẫn bạn bè, người cùng quê vào. Các cửa hàng vật liệu xây dựng lớn cũng thường cần người bốc xếp, phụ xe giao hàng.
Nhà máy trong khu Tây Bắc Củ Chi và khu Tân Phú Trung có bộ phận kho riêng, tuyển công nhân kho, nhân viên kiểm đếm, lái xe nâng qua thông báo tuyển dụng như các vị trí khác. Làm kho trong nhà máy thường có hợp đồng, bảo hiểm, giờ giấc ổn định hơn kho dịch vụ nhỏ.
Một số công ty cung ứng lao động tuyển người bốc xếp rồi đưa tới làm ở kho của doanh nghiệp khác. Hỏi rõ ai là người ký hợp đồng với bạn, ai trả lương, ai đóng bảo hiểm, công ty đó có giấy phép cho thuê lại lao động không. Bạn có thể tra trong danh bạ doanh nghiệp của trang để xem các công ty vận tải, kho bãi đăng ký trên địa bàn xã.
Đi lên trong nghề: từ bốc xếp tới thủ kho, điều phối
Kho bãi là nghề có thang bậc rõ. Người bốc xếp chịu khó, biết đọc phiếu, nhớ vị trí hàng có thể chuyển sang kiểm đếm. Kiểm đếm lâu năm, cẩn thận, được tin cậy thì lên thủ kho. Thủ kho giỏi, biết dùng phần mềm, biết lập kế hoạch nhập xuất thì có thể làm trưởng kho, điều phối vận tải cho cả doanh nghiệp.
Kỹ năng giúp đi nhanh hơn là tin học văn phòng cơ bản, dùng thành thạo bảng tính, hiểu cách quản lý hàng theo mã, theo lô, theo hạn dùng. Những khoá sơ cấp kế toán kho, tin học văn phòng ở các cơ sở giáo dục nghề nghiệp vùng Củ Chi, Hóc Môn mất vài tháng, học buổi tối được.
Với tài xế, con đường thường là từ phụ xe lên lái xe tải nhỏ, rồi học nâng hạng để lái xe lớn, xe đầu kéo. Có người sau nhiều năm tích luỹ mua một chiếc xe tải nhỏ tự nhận hàng giao trong vùng. Trước khi tự làm chủ, cần tìm hiểu điều kiện kinh doanh vận tải, đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp; mục doanh nghiệp và kinh doanh của trang có bài về chuyện này.
Câu hỏi thường gặp
Làm bốc xếp ở kho dọc Quốc lộ 22 có cần kinh nghiệm không?
Thường không cần kinh nghiệm, chỉ cần sức khoẻ tốt, chịu được nắng nóng và giờ giấc theo xe. Người mới nên học ngay cách nâng hàng đúng tư thế để tránh đau lưng, và luôn mang giày bảo hộ, đội mũ khi làm trong kho có xe nâng.
Muốn lái xe tải nhỏ giao hàng trong vùng Củ Chi cần bằng hạng gì?
Tuỳ khối lượng và loại xe. Theo hệ thống hạng bằng mới từ năm 2025, xe tải nhỏ có thể thuộc hạng B hoặc C1, xe nặng hơn cần hạng C. Hãy đối chiếu thông số xe với quy định hiện hành trước khi nhận việc.
Có cần chứng chỉ mới được lái xe nâng không?
Người vận hành xe nâng phải được đào tạo và huấn luyện an toàn theo quy định. Doanh nghiệp thường yêu cầu giấy chứng nhận đã học và có thể kiểm tra lại tay nghề. Lái xe nâng khi chưa được huấn luyện là vi phạm và rất dễ gây tai nạn.
Làm kho cho công ty cung ứng lao động có thiệt gì không?
Không hẳn thiệt nếu công ty có giấy phép, ký hợp đồng và đóng bảo hiểm đầy đủ. Cần hỏi rõ bên nào ký hợp đồng, bên nào trả lương, ai chịu trách nhiệm khi có tai nạn. Công ty không có giấy phép cho thuê lại lao động là dấu hiệu nên tránh.
Phụ xe có học lên tài xế được không?
Nhiều tài xế đi lên từ phụ xe. Thời gian theo xe giúp học đường, học cách xếp hàng, xử lý khi xe hỏng. Muốn lái phải đi học và thi bằng đúng hạng tại cơ sở đào tạo lái xe được cấp phép, sau đó mới được giao lái.
Kho bãi làm đêm có được tính thêm tiền không?
Nếu có hợp đồng lao động, giờ làm từ 22 giờ tới 6 giờ sáng là làm ban đêm, được trả thêm theo Bộ luật Lao động. Với việc thoả thuận miệng, hãy thoả thuận rõ cách tính trước khi nhận và tự ghi giờ làm mỗi ngày.