Thuê nhà nguyên căn cho gia đình ở Tân An Hội nên bắt đầu từ trường của con và chỗ làm của người lớn, rồi mới tới căn nhà; khi xem nhà, kiểm mái, nước, điện và lối ra vào vào cả lúc mưa lẫn lúc nắng; khi ký, cần hợp đồng ghi rõ thời hạn, tiền cọc, ai sửa cái gì, và chủ nhà đồng ý cho đăng ký tạm trú. Làm đủ ba việc đó thì phần lớn những mâu thuẫn hay gặp giữa người thuê và chủ nhà đều tránh được.
Bài dành cho gia đình — vợ chồng có con nhỏ, gia đình ba thế hệ, người chuyển công tác — muốn thuê nguyên căn ở phần thị trấn Củ Chi cũ hoặc các ấp lân cận trong xã Tân An Hội, không phải thuê phòng trọ đơn lẻ. Việc thuê phòng trọ cho công nhân gần khu Tây Bắc Củ Chi đã có bài riêng ở mục việc làm. Bài không nêu giá thuê vì giá khác nhau rất nhiều theo vị trí, diện tích và thời điểm.
Bắt đầu từ bản đồ sinh hoạt của gia đình, không phải từ căn nhà
Sai lầm hay gặp là đi xem nhà trước rồi mới nghĩ tới chuyện học hành, đi làm. Ở trung tâm Củ Chi cũ, khoảng cách tính bằng cây số không lớn, nhưng thời gian đi lại phụ thuộc rất nhiều vào việc có phải băng qua Quốc lộ 22 vào giờ cao điểm hay không. Một căn nhà rộng rãi ở phía bên kia quốc lộ có thể khiến mỗi buổi sáng đưa con đi học thành một cuộc vật lộn.
Cách làm hợp lý là vẽ ra ba điểm: trường của con (theo tuyến tuyển sinh dự kiến), nơi làm việc của từng người lớn, và chợ hoặc nơi mua sắm hằng ngày. Vùng nằm giữa ba điểm đó, không bị quốc lộ cắt ngang, là vùng nên ưu tiên tìm nhà. Nếu trong nhà có người già hoặc người bệnh mạn tính, thêm điểm thứ tư là cơ sở y tế quen khám.
Với gia đình có con vào lớp một hoặc lớp sáu, nên hỏi trước nguyên tắc tuyển sinh theo nơi cư trú của năm học sắp tới, vì địa chỉ nơi thuê nhà và việc đăng ký tạm trú có thể ảnh hưởng tới trường con được xếp. Bài về trường tiểu học, trung học cơ sở trong cùng mục này giải thích kỹ hơn.
Một cách kiểm nhanh là chạy thử quãng đường từ căn nhà định thuê tới trường và tới chỗ làm đúng vào khung giờ sáu giờ rưỡi tới bảy giờ rưỡi sáng, rồi chạy lại vào giờ tan tầm buổi chiều. Hai lượt chạy thử đó cho biết những đoạn kẹt quanh chợ Củ Chi, cổng trường và các ngã ba ra quốc lộ, thứ mà người cho thuê nhà ít khi nhắc tới.
Kiểm gì khi xem một căn nhà thuê
Bảng dưới đây gợi ý những điểm nên tự tay kiểm, kèm dấu hiệu cần hỏi thêm. Mang theo đèn pin và đi vào một buổi chiều có mưa nếu được.
| Hạng mục | Cách kiểm | Dấu hiệu cần hỏi kỹ |
|---|---|---|
| Mái và trần | Nhìn trần các phòng, góc tường giáp mái | Vệt ố vàng, bong sơn, mùi ẩm — dấu hiệu dột |
| Nước | Mở vòi, xả bồn cầu, hỏi nước máy hay giếng | Nước đục, mùi tanh sắt, áp yếu ở tầng trên |
| Điện | Xem cầu dao tổng, ổ cắm, có dây nối chằng chịt không | Dây cũ, không có cầu dao chống giật, đồng hồ điện dùng chung |
| Thoát nước | Nhìn rãnh trước nhà, hỏi hàng xóm về mưa lớn | Vệt nước cũ trên chân tường, cát bám ngạch cửa |
| Mối, mọt | Gõ khung cửa gỗ, xem chân tường, tủ âm | Đường đất nhỏ bò trên tường, gỗ rỗng |
| An ninh | Cửa, khoá, song sắt, đèn trước nhà | Cửa sau mở ra đất trống, không có đèn |
| Lối ra vào | Ô tô hoặc xe cấp cứu có vào tới cửa không | Hẻm cụt hẹp, cổng nhà sát lề quốc lộ |
Chụp ảnh lại hiện trạng từng phòng ngay hôm nhận nhà, gửi cho chủ nhà qua tin nhắn để cả hai bên cùng lưu. Đó là bằng chứng đơn giản nhất khi tính chuyện trả cọc.
Những điều khoản hợp đồng nên có
Thời hạn và gia hạn. Ghi rõ ngày bắt đầu, ngày kết thúc, điều kiện gia hạn và việc điều chỉnh giá khi gia hạn được tính thế nào. Với gia đình có con đi học, nên thuê theo năm học để tránh phải chuyển giữa chừng.
Tiền cọc và điều kiện trả cọc. Ghi số tiền cọc, khi nào trả lại, những trường hợp bị trừ cọc (hư hỏng do người thuê gây ra, nợ tiền điện nước). Tránh điều khoản mơ hồ kiểu "trừ cọc nếu nhà không như ban đầu".
Ai sửa cái gì. Hư hỏng do kết cấu, mái dột, ống nước âm tường, điện tổng thường do chủ nhà lo; bóng đèn, vòi nước, đồ dùng hằng ngày thường do người thuê lo. Ghi thành danh sách cụ thể thay vì để "thoả thuận sau".
Điện nước tính theo giá nào. Hỏi rõ điện tính theo hoá đơn của ngành điện hay theo giá chủ nhà đặt, nước tính theo đồng hồ hay khoán. Nếu đồng hồ điện đứng tên chủ nhà, xin xem hoá đơn hằng tháng.
Đăng ký tạm trú. Ghi rằng chủ nhà đồng ý và hỗ trợ giấy tờ để người thuê đăng ký tạm trú. Đây là điều kiện cho nhiều việc khác: học của con, khám bảo hiểm y tế, giao dịch ngân hàng.
Chấm dứt trước hạn. Mỗi bên phải báo trước bao lâu, bồi thường thế nào nếu chấm dứt đột ngột. Thêm trường hợp nhà bị giải toả, mở đường — chuyện có thể xảy ra ở dải ven quốc lộ.
Nhà ống phố chợ, nhà vườn hay nhà mới trong khu dân cư
Ở phần thị trấn Củ Chi cũ, nhà cho thuê nguyên căn phổ biến nhất là nhà ống một trệt một lầu hoặc hai lầu, trong hẻm hoặc trên các đường nhánh của Tỉnh lộ 8. Loại nhà này tiện chợ, tiện trường, nhưng thường nóng vì mái tôn hoặc sân thượng hứng nắng tây, và chật chỗ để xe nếu gia đình có hai ba chiếc xe máy. Hỏi chủ nhà về việc có được lắp thêm máy lạnh, lưới chống nắng hay không trước khi ký.
Nhà vườn ở các ấp xa trung tâm rộng, mát, có sân cho trẻ con, nhưng người thuê thường phải tự lo phát cỏ, xử lý mối, đề phòng rắn rết ở góc vườn và chấp nhận đường vào tối hơn. Hợp đồng thuê nhà vườn nên nói rõ ai chăm cây, ai được hái trái, có được nuôi gà, nuôi chó không — những điều nghe nhỏ nhưng là nguồn mâu thuẫn quen thuộc.
Ngoài ra có những căn nhà mới xây trong các khu dân cư được chia lô gần quốc lộ. Trước khi thuê nhà kiểu này, nên hỏi nhà đã có giấy chứng nhận và đã được hoàn công chưa, đường nội bộ, thoát nước và điện chiếu sáng đã hoàn chỉnh chưa. Thuê nhà chưa đủ pháp lý có thể gặp khó khi đăng ký tạm trú hoặc khi chủ nhà gặp rắc rối với cơ quan quản lý.
Thuê nhà theo mùa: mùa mưa và mùa khô ở Củ Chi cũ đặt ra yêu cầu khác nhau
Nhiều gia đình xem nhà vào mùa khô, thấy nhà khô ráo, sáng sủa, rồi tới tháng sáu, tháng bảy mới phát hiện mái dột, tường thấm, hẻm đọng nước sau những cơn mưa chiều. Ngược lại, xem nhà giữa mùa mưa thì dễ đánh giá sai độ nóng của căn nhà vào tháng ba, tháng tư, khi nắng gay gắt dội lên mái tôn và tường hướng tây.
Vì vậy khi xem nhà, hỏi thẳng chủ nhà và hàng xóm hai câu: mùa mưa trong nhà có chỗ nào thấm, dột không; mùa nắng căn nhà nóng nhất ở phòng nào, vào giờ nào. Nhìn thêm các dấu hiệu gián tiếp: mái có lớp chống nóng chưa, cửa sổ có đón gió không, phía tây có cây che hay có nhà bên cạnh che bớt không.
Ở vùng đất gò Củ Chi, mùa mưa cũng là mùa mối hoạt động mạnh. Nhà có nhiều đồ gỗ, tủ âm tường, sàn gỗ cần được kiểm kỹ hơn. Nếu phát hiện mối, hãy thoả thuận với chủ nhà về việc xử lý trước khi dọn đồ vào, vì đồ đạc, sách vở của gia đình có thể bị hư chỉ sau một mùa.
Thương lượng với chủ nhà: nói gì để hai bên cùng yên tâm
Chủ nhà ở Củ Chi phần lớn là người địa phương cho thuê nhà của chính gia đình mình, không phải công ty quản lý chuyên nghiệp. Họ quan tâm nhất tới việc người thuê giữ gìn nhà, trả tiền đúng hẹn và không gây phiền cho hàng xóm. Giới thiệu rõ về gia đình mình, công việc, số người ở và dự định ở bao lâu thường giúp việc thương lượng dễ hơn nhiều.
Những điểm thường thương lượng được là thời hạn thuê dài hơn để giữ giá ổn định, việc chủ nhà sửa trước một số hạng mục như chống dột, thay ổ điện, sơn lại tường, hay việc người thuê tự cải tạo nhỏ (lắp kệ, lưới cửa sổ) và có được để lại khi trả nhà không. Mọi điều đã thống nhất nên được ghi vào hợp đồng hoặc ít nhất là tin nhắn có ngày giờ.
Tránh trả trước quá nhiều tháng tiền nhà khi chưa ở thử, và luôn lấy giấy biên nhận hoặc chuyển khoản có ghi nội dung cho mỗi lần thanh toán. Nếu căn nhà do người trung gian giới thiệu, hỏi rõ phí môi giới do ai trả và gặp trực tiếp chủ nhà có tên trên giấy tờ trước khi ký.
Việc cần làm trong tuần đầu sau khi dọn vào
Dọn nhà xong thì những việc sau giúp cả nhà bắt nhịp nhanh với xóm mới và tránh rắc rối giấy tờ.
- Đăng ký tạm trú cho cả gia đình theo quy định về cư trú hiện hành; giữ lại kết quả để dùng khi làm hồ sơ học cho con.
- Chào hỏi tổ trưởng hoặc ban điều hành ấp, khu phố, hỏi lịch thu gom rác, lịch họp, số điện thoại liên lạc khi có việc.
- Ghi lại đường đi ngắn nhất tới trạm y tế xã và tới Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi, dán ở chỗ cả nhà đều thấy.
- Kiểm tra bình chữa cháy, ổ cắm, cầu dao; với nhà ống trong hẻm, xác định lối thoát hiểm thứ hai nếu có.
- Đổi địa chỉ nhận hàng, nhận thư theo tên đơn vị mới (xã Tân An Hội, TP Hồ Chí Minh) để tránh bị giao nhầm sang xã Củ Chi mới.
- Nếu dùng nước giếng, lấy mẫu kiểm tra hoặc lắp bộ lọc trước khi dùng nấu ăn cho trẻ nhỏ.
Giữ quan hệ tốt với chủ nhà và hàng xóm ngay từ đầu là cách bảo vệ hiệu quả nhất cho người thuê; nhiều vấn đề được giải quyết bằng một cuộc nói chuyện sớm thay vì chờ tới cuối hợp đồng.
Câu hỏi thường gặp
Thuê nhà ở Tân An Hội có cần hợp đồng công chứng không?
Pháp luật hiện hành cho phép hợp đồng thuê nhà không bắt buộc công chứng trong nhiều trường hợp, nhưng phải lập bằng văn bản và hai bên tự nguyện thì có thể công chứng. Với thời hạn dài hoặc tiền cọc lớn, công chứng giúp chứng cứ rõ ràng hơn. Nên kiểm quy định hiện hành khi ký.
Chủ nhà không cho đăng ký tạm trú thì sao?
Đây là dấu hiệu nên cân nhắc lại. Không có tạm trú, gia đình có thể gặp khó khi xin học cho con, đăng ký khám bảo hiểm y tế và một số giao dịch. Hãy đưa điều khoản đồng ý đăng ký tạm trú vào hợp đồng ngay từ đầu, trước khi đặt cọc.
Thuê nhà gần chợ Củ Chi có ồn không?
Ồn nhất vào sáng sớm khi chợ họp và giờ tan trường, chiều tối thì dịu hơn. Nhà lùi vào hẻm vài chục mét đã khác hẳn nhà mặt đường. Đến xem vào lúc năm, sáu giờ sáng một lần sẽ biết căn nhà có hợp với giấc ngủ của gia đình hay không.
Có nên thuê nhà sát Quốc lộ 22 để tiện buôn bán không?
Nếu mục đích là buôn bán thì mặt tiền quốc lộ có lợi thế, nhưng gia đình có trẻ nhỏ phải tính kỹ an toàn khi ra vào, bụi và tiếng ồn xe tải. Một số người thuê mặt bằng buôn bán ở quốc lộ và thuê nhà ở riêng trong hẻm để tách hai nhu cầu.
Hết hợp đồng chủ nhà giữ cọc vì hư hỏng thì xử lý thế nào?
Đối chiếu với ảnh chụp hiện trạng lúc nhận nhà và điều khoản trừ cọc trong hợp đồng. Hư hao tự nhiên do sử dụng bình thường thường không phải là lý do trừ cọc. Nếu không thoả thuận được, có thể nhờ hoà giải ở cơ sở trước khi tính tới các cách khác.
Thuê nhà vườn xa trung tâm có an toàn cho trẻ nhỏ không?
An toàn nếu chuẩn bị kỹ: rào khu vực ao, giếng, mương; phát quang góc vườn để hạn chế rắn rết; giữ đèn sáng lối đi; có xe sẵn để đưa trẻ đi khám khi cần. Hỏi chủ nhà về những chỗ nguy hiểm trong vườn ngay hôm xem nhà.