Các nhà máy quanh xã Tân An Hội, ở khu Tây Bắc Củ Chi và khu Tân Phú Trung, cần nhiều lao động phổ thông nhưng luôn thiếu người có tay nghề: thợ điện công nghiệp, thợ cơ khí, thợ hàn, người vận hành và bảo trì máy, lái xe nâng, nhân viên kho biết tin học. Học một nghề ở trình độ sơ cấp mất vài tháng, trung cấp và cao đẳng mất một tới vài năm. Một số nhóm như lao động nông thôn, người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp được Nhà nước hỗ trợ một phần chi phí học nghề.
Bài giúp người trẻ vừa học xong lớp 9, lớp 12, người đang làm công nhân muốn lên bậc, và người chuyển từ làm vườn sang làm công chọn được nghề hợp với mình. Bài không xếp hạng trường, không nêu học phí; chỉ nêu cách chọn và cách kiểm thông tin.
Các nghề nhà máy quanh xã hay cần
Bảng dựa trên các ngành có mặt ở hai khu công nghiệp vùng Củ Chi (may mặc, nhựa, thực phẩm, hoá mỹ phẩm, sợi, in ấn, thép) và kho bãi dọc Quốc lộ 22.
| Nghề | Làm gì trong nhà máy | Trình độ thường học | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Điện công nghiệp | Lắp đặt, sửa tủ điện, động cơ, chiếu sáng nhà xưởng | Sơ cấp đến cao đẳng | Gần như ngành nào cũng cần |
| Cơ khí, bảo trì máy | Thay thế chi tiết, bảo dưỡng định kỳ, sửa khi máy dừng | Trung cấp, cao đẳng | Hợp người thích tháo lắp |
| Hàn | Hàn kết cấu thép, sửa khung, bệ máy | Sơ cấp, có thể thi chứng chỉ tay nghề | Cần bảo hộ mắt và hô hấp |
| Vận hành máy ép nhựa | Canh máy, chỉnh thông số, thay khuôn | Thường đào tạo tại xưởng | Ca kíp liên tục |
| May công nghiệp | May theo công đoạn, sửa hàng, kiểm hàng | Sơ cấp hoặc học tại xưởng | Tuyển nhiều lao động nữ |
| Lái xe nâng | Xếp dỡ pallet trong kho, bãi | Khoá ngắn, có chứng chỉ vận hành | Phải huấn luyện an toàn |
| Kế toán kho, tin học văn phòng | Nhập xuất hàng trên phần mềm, lập phiếu | Sơ cấp, trung cấp | Hợp người cẩn thận, ít sức |
Danh sách không đầy đủ và đổi theo thời gian. Cách kiểm nhanh nhất là hỏi người đang làm trong khu xem xưởng của họ hay thiếu thợ gì, hoặc đọc kỹ thông báo tuyển dụng ở cổng nhà máy trong vài tuần.
Ba cấp trình độ và nên chọn cấp nào
Sơ cấp. Học từ ba tháng tới dưới một năm, tập trung thực hành một nghề cụ thể như điện dân dụng, hàn, may, lái xe nâng. Hợp với người cần đi làm sớm, người lớn tuổi, người đã có việc muốn thêm kỹ năng.
Trung cấp. Thường học một tới hai năm. Học sinh tốt nghiệp lớp 9 có thể vào trung cấp, nhiều nơi cho học song song chương trình văn hoá để sau này học tiếp lên cao. Hợp với người trẻ muốn có nghề vững mà không đi theo đường đại học.
Cao đẳng. Thường học từ hai tới ba năm, dành cho người tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc đã có bằng trung cấp học liên thông. Ra trường có thể làm tổ trưởng kỹ thuật, kỹ thuật viên bảo trì, giám sát chuyền.
Học tại doanh nghiệp. Nhiều nhà máy tự đào tạo công nhân mới trong vài tuần, có trả lương thời gian học. Cách này nhanh nhưng kỹ năng gắn với một máy, một xưởng; chuyển chỗ làm thì có thể phải học lại.
Học ở đâu khi sống ở Tân An Hội
Người ở xã Tân An Hội có thể tìm cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở ngay vùng Củ Chi, ở vùng Hóc Môn phía nam, hoặc ở nội thành. Ngoài các trường trung cấp, cao đẳng, còn có trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên của khu vực và các trung tâm đào tạo lái xe. Tên và địa chỉ cụ thể nên tra trên trang của cơ quan quản lý giáo dục nghề nghiệp thành phố, nơi công bố danh sách cơ sở được phép đào tạo từng nghề.
Khi chọn chỗ học, ưu tiên ba điều: cơ sở có giấy phép đào tạo đúng nghề và đúng trình độ mình định học; có xưởng thực hành với máy thật, không chỉ học lý thuyết; và có liên kết với doanh nghiệp để thực tập. Hỏi thẳng nhà trường: học viên khoá trước ra trường làm ở đâu, có doanh nghiệp nào tới tuyển không.
Quãng đường cũng là chuyện lớn. Học buổi tối sau ca, chạy xe trên Quốc lộ 22 về Tân An Hội lúc khuya là mệt và nguy hiểm. Nếu được, chọn nơi học gần chỗ ở hoặc gần chỗ làm, hoặc lớp cuối tuần.
Trước khi đóng tiền, xin lịch học cụ thể, số giờ thực hành, danh mục máy móc học viên được dùng, và hỏi cơ sở có cấp văn bằng, chứng chỉ theo hệ thống giáo dục nghề nghiệp hay chỉ cấp giấy chứng nhận nội bộ. Hai loại giấy này có giá trị khác nhau khi đi xin việc và khi học lên cao hơn.
Ai được hỗ trợ chi phí học nghề
Nhà nước có chính sách hỗ trợ đào tạo nghề trình độ sơ cấp và đào tạo dưới ba tháng cho một số nhóm, trong đó có lao động nông thôn, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật, bộ đội xuất ngũ. Với xã Tân An Hội, phần đất ruộng vườn của Phước Hiệp và Tân An Hội cũ còn nhiều hộ làm nông, đây là nhóm nên hỏi chính sách này khi muốn chuyển nghề.
Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp cũng có thể được hỗ trợ học nghề theo quy định về bảo hiểm thất nghiệp. Hồ sơ đề nghị làm ở trung tâm dịch vụ việc làm cùng lúc hoặc sau khi nộp hồ sơ hưởng trợ cấp. Mức hỗ trợ, thời gian và điều kiện thay đổi theo văn bản hiện hành, nên hỏi trực tiếp nơi tiếp nhận.
Bộ phận văn hoá – xã hội của uỷ ban nhân dân xã Tân An Hội và các hội đoàn thể ở ấp thường nắm thông tin lớp học nghề cho lao động địa phương. Theo dõi thông báo ở ấp, ở nhà văn hoá, hoặc trên trang thông tin của xã để không lỡ đợt đăng ký.
Vừa làm công nhân vừa học nghề: sắp xếp thế nào
Đa số người học nghề ở vùng này đã đi làm, không thể nghỉ hẳn. Có hai cách hay dùng. Cách thứ nhất là học lớp buổi tối hoặc cuối tuần, chọn khoá sơ cấp ngắn. Cách thứ hai là xin chuyển sang ca cố định trong thời gian học; nhiều xưởng chấp nhận nếu bạn trình bày rõ và việc học có ích cho xưởng.
Nên nói với tổ trưởng hoặc phòng nhân sự về kế hoạch học. Một số công ty có chương trình nâng bậc thợ, hỗ trợ học phí hoặc sắp xếp ca cho người đi học, đổi lại cam kết làm tiếp một thời gian. Đọc kỹ cam kết này: thời gian phải làm tiếp là bao lâu, nghỉ trước hạn thì bồi hoàn thế nào.
Khi học, hãy tận dụng chính nơi làm việc để thực hành. Người học điện quan sát thợ điện của xưởng sửa tủ điện, người học bảo trì xin phụ khi máy dừng định kỳ. Nhưng chỉ làm khi được phân công và có người hướng dẫn; tự ý mở tủ điện hay can thiệp máy đang chạy là vi phạm an toàn và nguy hiểm.
Chứng chỉ an toàn: tấm vé bắt buộc với một số nghề
Có những công việc mà người lao động phải được huấn luyện an toàn và có thẻ hoặc chứng chỉ trước khi làm, như vận hành xe nâng, làm việc với thiết bị áp lực, hàn cắt, làm việc trên cao, làm điện. Doanh nghiệp có trách nhiệm tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động theo nhóm công việc.
Với người tự học nghề bên ngoài, ví dụ học lái xe nâng, cần hỏi rõ khoá học cấp loại giấy gì, có được doanh nghiệp chấp nhận không. Một tờ giấy chứng nhận hoàn thành khoá học khác với thẻ an toàn theo quy định; khi đi xin việc, nhà máy có thể yêu cầu huấn luyện lại theo quy trình của họ.
Chứng chỉ không thay được thói quen an toàn. Người có tay nghề tốt là người biết dừng máy trước khi sửa, khoá nguồn và treo thẻ cảnh báo, đeo đủ bảo hộ cả khi việc chỉ mất vài phút. Đây cũng là điều tổ trưởng để ý nhất khi chọn người lên bậc.
Hiểu lầm hay gặp khi chọn học nghề
"Học nghề là con đường của người học kém." Thực tế ở các khu công nghiệp vùng Củ Chi, thợ bảo trì giỏi, thợ điện có kinh nghiệm thường ổn định hơn nhiều vị trí văn phòng. Họ khó bị thay thế vì máy móc luôn cần người hiểu nó.
"Có bằng là có việc ngay." Văn bằng giúp qua vòng hồ sơ, còn được nhận hay không phụ thuộc tay nghề thật lúc làm thử. Học viên chịu khó thực hành, đi thực tập nghiêm túc thường được giữ lại ngay nơi thực tập.
"Học online vài tuần là đủ." Các nghề điện, cơ khí, hàn cần tay chạm vào thiết bị thật dưới sự hướng dẫn. Video giúp hiểu nguyên lý, không thay được giờ thực hành ở xưởng.
"Nghề nào đang tuyển nhiều thì học nghề đó." Nhu cầu đổi theo từng giai đoạn. Chọn theo sở thích và sức khoẻ của mình bền hơn: người dị ứng bụi vải không hợp may, người sợ độ cao không hợp lắp điện công trình.
"Lớn tuổi rồi học không vào." Người lớn tuổi học chậm hơn ở phần lý thuyết nhưng thường cẩn thận và chịu khó hơn ở phần thực hành. Khoá sơ cấp ngắn, sát việc là lựa chọn hợp lý cho người trên bốn mươi.
Chọn nghề theo hoàn cảnh: vài gợi ý
Người trẻ vừa xong lớp 9 hoặc lớp 12, chưa có gánh nặng gia đình, nên cân nhắc trung cấp hoặc cao đẳng các nghề điện, cơ khí, bảo trì. Đây là nhóm nghề ít bị thay thế, dễ chuyển nơi làm, có đường lên kỹ thuật viên, tổ trưởng.
Phụ nữ có con nhỏ, cần làm gần nhà, có thể học may công nghiệp, kế toán kho, tin học văn phòng ở trình độ sơ cấp; những việc này có ở cả nhà máy lẫn các cửa hàng, công ty nhỏ quanh phố chợ Củ Chi.
Người trên bốn mươi tuổi chuyển từ làm vườn sang làm công nên chọn khoá ngắn, sát việc: điện dân dụng để nhận sửa điện nước trong xóm, lái xe nâng, vận hành máy đơn giản. Cái lợi của tuổi lớn là cẩn thận và kiên nhẫn, những đức tính nhà máy rất quý ở vị trí kiểm hàng, thủ kho.
Câu hỏi thường gặp
Học xong lớp 9 có học nghề điện công nghiệp được không?
Được. Học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở có thể vào học trình độ trung cấp, nhiều cơ sở cho học kết hợp chương trình văn hoá. Sau này có thể học liên thông lên cao đẳng nếu muốn đi tiếp con đường kỹ thuật.
Lao động nông thôn ở Phước Hiệp có được hỗ trợ học nghề không?
Chính sách hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp và dưới ba tháng có dành cho lao động nông thôn và một số nhóm khác. Hãy hỏi bộ phận văn hoá – xã hội của uỷ ban nhân dân xã Tân An Hội về đợt đăng ký, điều kiện và nghề được hỗ trợ.
Học lái xe nâng bao lâu thì đi làm được?
Khoá vận hành xe nâng thường ngắn, vài tuần tới vài tháng tuỳ nơi và tuỳ người đã biết lái xe hay chưa. Sau đó còn phải được huấn luyện an toàn và làm quen với kho thực tế. Nên hỏi kỹ khoá học cấp loại giấy gì trước khi đóng tiền.
Nhà máy đào tạo tại chỗ có tốt hơn đi học trường nghề không?
Học tại chỗ nhanh, có lương, sát công việc ngay. Học trường nghề lâu hơn nhưng có kiến thức nền và văn bằng, chuyển chỗ làm dễ hơn. Nhiều người chọn vào làm trước, học trường nghề sau khi đã biết mình hợp nghề gì.
Ký cam kết làm việc để được công ty trả học phí có rủi ro gì?
Rủi ro nằm ở điều khoản bồi hoàn: nghỉ trước thời hạn cam kết thì phải trả lại chi phí đào tạo. Đọc kỹ thời hạn, cách tính số tiền bồi hoàn và các trường hợp được miễn trước khi ký, giữ một bản cam kết.
Làm sao biết một trung tâm dạy nghề có giấy phép?
Tra danh sách cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên trang của cơ quan quản lý giáo dục nghề nghiệp thành phố, hoặc đề nghị trung tâm cho xem giấy chứng nhận đăng ký hoạt động giáo dục nghề nghiệp ghi rõ nghề và trình độ được đào tạo.