Dưới cấp xã, đời sống ở Tân An Hội được tổ chức theo ấp, khu phố và các tổ dân cư. Đây là nơi người dân gặp nhau trong những việc chung: họp dân, phổ biến chính sách, giữ an ninh trật tự, vệ sinh đường hẻm, phòng dịch, thăm hỏi khi có việc vui buồn. Với người mới đến, biết ai là trưởng ấp, tổ trưởng của mình là bước đầu để không lạc lõng.
Sau khi thị trấn Củ Chi, xã Phước Hiệp và xã Tân An Hội cũ gộp thành xã Tân An Hội từ 7/2025, các ấp, khu phố có thể được sắp xếp, đổi tên hoặc giữ nguyên tuỳ theo quyết định của thành phố và xã. Bài này không liệt kê tên ấp, khu phố vì danh sách có thể đang được điều chỉnh; người dân nên hỏi Uỷ ban nhân dân xã để biết chính xác. Ở đây chỉ tả cách sinh hoạt cộng đồng đang vận hành và cách tham gia.
Ấp, khu phố và tổ dân cư: ba lớp gần dân nhất
Ở TP Hồ Chí Minh, dưới xã thường có ấp, dưới phường có khu phố. Với Tân An Hội, phần thị trấn Củ Chi cũ quen tổ chức theo khu phố, còn phần Phước Hiệp và Tân An Hội cũ theo ấp. Khi gộp lại thành một xã, cách gọi và sắp xếp có thể được điều chỉnh theo quy định chung; người lớn tuổi vẫn quen gọi theo tên cũ trong một thời gian dài.
Dưới ấp, khu phố là các tổ dân cư, gồm vài chục đến hơn trăm hộ. Tổ trưởng là người gần dân nhất: biết nhà nào mới đến, nhà nào có người già sống một mình, nhà nào đang có việc. Trưởng ấp, trưởng khu phố lo việc chung của cả ấp, phối hợp với công an, các đoàn thể và Uỷ ban nhân dân xã.
Những người này phần lớn là người địa phương, có uy tín, được dân bầu hoặc giới thiệu theo quy định. Họ không phải công chức ngồi văn phòng, mà vẫn sống trong xóm, đi chợ, đi đám như mọi người. Gặp chuyện cần hỏi, bạn có thể ghé nhà họ hoặc nhắn qua nhóm của ấp, khu phố.
Những việc chung thường được bàn ở ấp, khu phố
Một năm, sinh hoạt ấp, khu phố ở vùng ven đô như Tân An Hội thường xoay quanh các việc sau:
- Họp dân định kỳ: phổ biến chính sách mới, lấy ý kiến về quy hoạch, làm đường, thay đổi hành chính sau sáp nhập.
- An ninh trật tự: tổ tự quản, tổ an ninh cơ sở, nhắc nhở phòng trộm cắp xe máy, lừa đảo qua điện thoại, giữ trật tự giờ khuya.
- Vệ sinh môi trường: ngày chủ nhật xanh, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh trước mùa mưa, thu gom rác đúng giờ.
- Phòng chống dịch bệnh: diệt lăng quăng phòng sốt xuất huyết mùa mưa, tiêm chủng cho trẻ em, nhắc lịch khám.
- Phòng cháy chữa cháy: nhắc các hộ kinh doanh, dãy trọ trang bị bình chữa cháy, lối thoát hiểm, an toàn điện.
- Thăm hỏi, giúp đỡ: gia đình khó khăn, người già neo đơn, gia đình có công, trẻ em vượt khó học giỏi.
- Lễ hội, phong trào: Trung thu, Tết, ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc tổ chức ở khu dân cư, thường gắn với ngày 18/11 hằng năm.
Không phải ấp nào cũng làm đủ những việc trên, và mức độ phụ thuộc vào người đứng đầu, vào sự tham gia của dân. Ấp có nhiều người gốc thường sinh hoạt đều đặn hơn ấp có nhiều dãy trọ.
Họp dân: đi họp để làm gì
Thông báo họp dân thường được tổ trưởng đưa đến từng nhà, gửi qua nhóm nhắn tin, hoặc phát trên loa. Cuộc họp diễn ra ở nhà văn hoá ấp, khu phố, ở nhà tổ trưởng hay một khoảng sân rộng. Mỗi hộ cử một người đi; người lớn tuổi đi đông hơn người trẻ, vì người trẻ còn đi làm.
Nhiều người nghĩ họp dân chỉ là ngồi nghe đọc văn bản. Thực ra, đây là nơi bạn biết sớm những thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới nhà mình: đường hẻm sắp được bê tông hoá, phải góp công góp đất bao nhiêu; quy hoạch khu vực; lịch cắt điện, cắt nước; thay đổi địa chỉ sau sáp nhập; các chương trình hỗ trợ. Đây cũng là chỗ bạn nêu ý kiến về chuyện chung như đèn đường hỏng, cống nghẹt, nhà bên đổ rác bừa bãi.
Khi nêu ý kiến, nói cụ thể: chỗ nào, chuyện gì, từ bao giờ, đề nghị gì. Ý kiến được ghi biên bản, chuyển lên xã. Không phải ý kiến nào cũng được giải quyết ngay, nhưng có ghi nhận thì có căn cứ để hỏi lại lần sau.
An ninh trong xóm: hàng xóm trông chừng nhau
Vùng đô thị hoá nhanh như Tân An Hội có nhiều người qua lại, dãy trọ thay người liên tục, nên chuyện mất trộm xe máy, đồ đạc là điều nhiều người lo. Các tổ tự quản, tổ an ninh cơ sở ở ấp, khu phố phối hợp với công an xã nhắc nhở người dân khoá xe, khoá cửa, lắp camera, báo khi thấy người lạ có biểu hiện đáng ngờ.
Một hình thức đang phổ biến là camera an ninh của hộ gia đình nhìn ra đường, chia sẻ khi có việc. Nhiều vụ mất trộm được làm rõ nhờ camera của hàng xóm. Ngoài ra, lừa đảo qua điện thoại, mạo danh cơ quan nhà nước, mạo danh người thân là mối lo mới, nhất là với người già. Các buổi họp dân thường dành thời gian cảnh báo những chiêu lừa này.
Điều cốt lõi vẫn là hàng xóm biết nhau. Một ngôi nhà vắng chủ mấy ngày, nếu hàng xóm biết, sẽ được để mắt. Một người lạ đứng lâu trước cổng, nếu cả xóm quen mặt nhau, sẽ có người hỏi. Đó là lý do người mới đến nên chào hỏi hàng xóm và báo với tổ trưởng khi dọn về.
Các đoàn thể ở ấp: hội người cao tuổi, hội phụ nữ, đoàn thanh niên
Bên cạnh trưởng ấp, tổ trưởng, đời sống cộng đồng ở Tân An Hội còn dựa vào các đoàn thể có chi hội ở ấp, khu phố: hội người cao tuổi, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh, hội nông dân, đoàn thanh niên. Mỗi hội lo một mảng: hội người cao tuổi lo mừng thọ, thăm người già ốm đau; hội phụ nữ có các tổ tiết kiệm, tổ hỗ trợ sinh kế, chăm lo trẻ em; hội nông dân giúp bà con còn làm vườn, làm ruộng ở Phước Hiệp, Tân An Hội cũ tiếp cận kỹ thuật, vốn vay theo chương trình.
Đoàn thanh niên thường đứng ra những việc cần sức trẻ: dọn vệ sinh, làm Trung thu, tham gia giữ trật tự lúc có lễ hội, hiến máu tình nguyện. Hội cựu chiến binh giữ vai trò lớn trong các dịp tri ân, đồng thời tham gia hoà giải mâu thuẫn trong xóm nhờ uy tín của các bác, các chú.
Ở nhiều ấp còn có tổ hoà giải cơ sở, gồm những người có uy tín, đứng ra giúp các bên giải quyết mâu thuẫn nhỏ như ranh đất, tiếng ồn, nước thải, vật nuôi trước khi phải đưa lên chính quyền hay toà án. Người mới đến gặp chuyện va chạm với hàng xóm có thể nhờ tổ hoà giải qua tổ trưởng hoặc trưởng ấp.
Người thuê trọ và người mới đến: tham gia thế nào
Báo với tổ trưởng khi dọn về. Ngoài việc đăng ký cư trú theo quy định, nên chào tổ trưởng một câu, cho biết mình ở đâu, làm gì. Khi có việc như mất đồ, cần xác nhận, cần giúp đỡ, tổ trưởng đã biết bạn là ai.
Vào nhóm nhắn tin của khu. Nhiều ấp, khu phố, dãy trọ có nhóm nhắn tin chung. Đây là nơi nhận thông báo cắt điện, họp dân, cảnh báo an ninh, lịch phun thuốc diệt muỗi.
Tham gia việc chung khi có thể. Ngày tổng vệ sinh, dọn cống trước mùa mưa, chuẩn bị Trung thu cho trẻ em, người thuê trọ góp một buổi công là được ghi nhận. Không ai đòi hỏi người đi ca phải có mặt mọi lần.
Đóng góp theo quy định và theo tự nguyện. Có khoản theo quy định như phí thu gom rác; có khoản tự nguyện như quỹ khuyến học, quỹ vì người nghèo. Hỏi rõ khoản nào là gì, ai thu, có biên nhận không.
Giữ nếp chung của xóm. Để xe gọn, đổ rác đúng giờ, giữ yên giờ khuya, không phơi đồ lấn lối đi. Những việc nhỏ ấy quyết định hàng xóm nhìn người thuê trọ bằng con mắt nào.
Sau sáp nhập 2025: những thay đổi ở cấp ấp, khu phố
Việc bỏ cấp huyện và gộp thị trấn Củ Chi, Phước Hiệp, Tân An Hội cũ thành một xã làm thay đổi nhiều thứ quen thuộc. Người dân thị trấn cũ quen làm việc với "thị trấn", nay làm việc với xã Tân An Hội; trụ sở tiếp dân, bộ phận một cửa có thể khác chỗ cũ. Ở cấp ấp, khu phố, có nơi giữ nguyên tên, có nơi được sắp xếp lại; cán bộ ấp, khu phố cũng có thể thay đổi.
Trong giai đoạn chuyển đổi, tổ trưởng và trưởng ấp, khu phố là kênh thông tin quan trọng nhất: họ biết thủ tục nào làm ở đâu, giấy tờ nào cần cập nhật địa chỉ, khi nào có đợt hướng dẫn. Người dân nên hỏi họ thay vì nghe tin truyền miệng, vì những thay đổi hành chính dễ bị hiểu sai.
Một nhầm lẫn phổ biến là nghĩ thị trấn Củ Chi cũ nay thuộc "xã Củ Chi". Thực ra xã Củ Chi mới là một xã khác ở phía nam, gộp từ Tân Phú Trung, Tân Thông Hội, Phước Vĩnh An cũ. Khu thị trấn Củ Chi cũ nay thuộc xã Tân An Hội. Khi ghi địa chỉ, nhận hàng, làm giấy tờ, cần ghi đúng để tránh thất lạc.
Tình làng nghĩa xóm ở một xã đang đổi thay
Ở những xóm vườn của Phước Hiệp, Tân An Hội cũ, tình làng nghĩa xóm vẫn hiện rõ: có đám thì cả xóm phụ, có người bệnh thì hàng xóm thăm, có nhà khó khăn thì ấp quyên góp. Ở khu phố trung tâm và các dãy trọ, người ta bận rộn hơn, ít biết nhau hơn, nhưng mỗi khi có chuyện như cháy nhà, ngập nước, tai nạn, người ta vẫn chạy ra giúp.
Sinh hoạt ấp, khu phố là sợi dây nối các lớp người ấy lại. Người gốc có chỗ để truyền lại nếp xóm, người mới có chỗ để học và góp sức. Những ấp, khu phố sinh hoạt tốt thường có một vài người nhiệt tình đứng ra kết nối, và một cộng đồng sẵn lòng tham gia dù chỉ một chút.
Nếu bạn mới chuyển về Tân An Hội, hãy bắt đầu bằng việc biết tên tổ trưởng, đi một buổi họp dân, góp một buổi tổng vệ sinh. Những việc ấy tốn ít thời gian nhưng giúp bạn từ người lạ thành người trong xóm, và khi cần, sẽ có người bên cạnh.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết mình thuộc ấp hay khu phố nào sau sáp nhập?
Cách chắc nhất là hỏi tổ trưởng dân phố, trưởng ấp nơi bạn ở, hoặc Uỷ ban nhân dân xã Tân An Hội. Thông tin cũng có thể xem trên giấy tờ cư trú đã được cập nhật. Tên ấp, khu phố có thể đang được sắp xếp lại, nên đừng dựa vào tin truyền miệng hay bản đồ cũ.
Người thuê trọ có bắt buộc đi họp dân không?
Không bắt buộc như chủ hộ thường trú, nhưng người thuê trọ có thể đi họp để nắm thông tin và nêu ý kiến về chuyện ảnh hưởng tới mình như an ninh, điện nước, vệ sinh. Nhiều tổ dân phố rất hoan nghênh người thuê trọ tham gia, nhất là khi bàn chuyện dãy trọ.
Các khoản đóng góp ở ấp, khu phố có bắt buộc không?
Có khoản theo quy định như phí thu gom rác thải sinh hoạt, và có khoản vận động tự nguyện như quỹ khuyến học, quỹ vì người nghèo, quỹ đền ơn đáp nghĩa. Bạn có quyền hỏi rõ khoản nào bắt buộc, khoản nào tự nguyện, ai thu và có biên nhận hay không.
Thấy chuyện chung cần giải quyết như đèn đường hỏng, cống nghẹt thì báo ai?
Báo tổ trưởng dân phố hoặc trưởng ấp trước, họ sẽ tổng hợp và chuyển lên xã. Bạn cũng có thể nêu tại buổi họp dân, hoặc phản ánh trực tiếp qua kênh tiếp nhận của Uỷ ban nhân dân xã. Khi báo nên nói rõ vị trí, tình trạng và từ khi nào.
Ngày hội đại đoàn kết ở khu dân cư là gì?
Đây là ngày hội được tổ chức hằng năm ở các khu dân cư, thường quanh ngày 18/11, ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Nội dung thường gồm họp mặt, biểu dương gia đình tiêu biểu, văn nghệ, ăn chung. Mọi người dân sống trên địa bàn đều có thể tham gia.
Muốn làm đường hẻm, ai đứng ra và người dân góp gì?
Việc làm đường hẻm thường được bàn tại họp dân, theo hình thức nhà nước và nhân dân cùng làm hoặc từ nguồn đầu tư công tuỳ chương trình. Mức đóng góp, hiến đất, cách thức do người dân bàn và thống nhất, có biên bản. Nên tham gia họp để nắm rõ và bảo vệ quyền lợi của gia đình.