Phần lớn người làm việc ở trung tâm xã Tân An Hội ăn trưa ở quán cơm phần, mua cơm hộp mang về chỗ làm, hoặc ăn ở bếp ăn của xưởng. Quán tốt là quán có món nấu trong ngày, bếp gọn, đồ ăn được đậy và giữ nóng, có canh và rau đi kèm; bữa trưa tốt là bữa có đủ cơm, đạm, rau và nước, ăn chậm vừa đủ trong giờ nghỉ.
Bài viết cho người làm văn phòng, công nhân, thợ, tài xế đang sống hoặc làm việc ở vùng thị trấn Củ Chi cũ và các ấp Phước Hiệp, Tân An Hội cũ. Bài nói về cách chọn quán, cách tổ chức bữa ăn khi ở trọ, và những điều cần để ý về vệ sinh trong mùa nóng. Bài không nêu giá và không giới thiệu quán hay bếp ăn cụ thể.
Ai ăn ở quán cơm phần giữa trưa
Nhìn vào một quán cơm phần đông khách ở trung tâm xã vào khoảng mười một giờ trưa, bạn sẽ thấy đủ thành phần: nhân viên các cơ quan, ngân hàng, cửa hàng quanh khu trung tâm; thợ xây, thợ điện nước đang làm công trình gần đó; tài xế xe tải, xe giao hàng tấp vào ăn vội; tiểu thương chợ nhờ người trông sạp để ăn; và công nhân của các xưởng nhỏ trong ấp không có bếp ăn riêng.
Mỗi nhóm có nhu cầu khác. Người văn phòng muốn chỗ ngồi mát, sạch, ăn xong nghỉ được một chút. Thợ và công nhân muốn suất cơm nhiều, có thể thêm cơm, ăn nhanh để kịp nghỉ trưa. Tài xế muốn chỗ đậu xe và bữa ăn không quá no để chạy tiếp an toàn. Quán đông khách thường là quán đáp ứng được ít nhất hai trong ba nhu cầu này.
Người làm ở các khu công nghiệp vùng Củ Chi thì đa phần ăn trưa ở bếp ăn tập thể trong nhà máy, ra quán cơm chủ yếu vào bữa tối, bữa ăn ca hoặc ngày nghỉ. Vì vậy quán cơm quanh các khu nhà trọ thường đông vào chiều tối hơn giữa trưa.
Dấu hiệu một quán cơm phần đáng tin
Không cần vào bếp mới biết quán sạch hay không. Vài dấu hiệu nhìn từ ngoài cũng nói được khá nhiều.
- Món được bày trong tủ kính hoặc khay có nắp, không để trống cho ruồi bụi bám.
- Món nóng được giữ nóng: canh sôi liu riu, món kho để trên bếp than hoặc nồi hâm.
- Người lấy cơm dùng muỗng, kẹp, găng tay, không bốc trực tiếp bằng tay trần.
- Khay, chén đũa được rửa và để khô ráo, không chồng ướt nhẫy trong thau.
- Món ăn thay đổi theo ngày, có món mới nấu trong buổi sáng; quán bán một mâm món cả tuần là dấu hiệu nên tránh.
- Có chỗ rửa tay, có thùng rác đậy nắp, sàn nhà không đọng nước thức ăn.
- Khách quen đông đều nhiều ngày, nhất là khách văn phòng và người lớn tuổi, những người khó tính về chuyện ăn.
Một quán đạt hết các điểm trên là hiếm, nhưng quán đạt được phần lớn thì có thể yên tâm ăn thường xuyên. Nếu từng bị đau bụng sau khi ăn ở một quán, nên đổi quán và để ý lần sau.
Một suất cơm trưa đủ chất trông như thế nào
Không cần đếm calo, chỉ cần nhìn khay cơm theo bốn phần. Cách nhìn này áp dụng được ở mọi quán cơm phần.
| Phần | Vai trò | Món thường gặp ở quán | Mẹo chọn |
|---|---|---|---|
| Cơm | Năng lượng chính | Cơm trắng, có nơi có cơm gạo lứt | Lao động nặng thì thêm cơm, ngồi văn phòng thì vừa phải |
| Món mặn | Đạm cho cơ bắp | Cá kho, thịt kho, trứng chiên, đậu hũ, gà rô ti | Xen kẽ cá, thịt, trứng, đậu trong tuần |
| Rau | Chất xơ, vitamin | Rau muống xào, bí xào, rau luộc, dưa leo | Mỗi bữa ít nhất một phần rau |
| Canh | Nước và khoáng | Canh chua, canh bí, canh rau ngót, canh khổ qua | Mùa nóng nên ăn canh thay vì chỉ uống nước ngọt |
Người làm việc ngoài trời ở vùng đất gò Củ Chi mất nhiều nước qua mồ hôi, nên tô canh và ly nước lọc có giá trị không kém miếng thịt. Món chiên, món nhiều dầu mỡ nên xen kẽ, không ăn liên tục ngày này qua ngày khác.
Cơm hộp mang về chỗ làm: cần giữ nóng hay giữ lạnh
Nhiều người ở trung tâm xã gọi cơm hộp giao tới chỗ làm hoặc mua mang về. Cơm hộp tiện, nhưng là kiểu ăn có nhiều rủi ro về vệ sinh nhất nếu để lâu. Thức ăn nấu chín để ở nhiệt độ phòng trong thời tiết nóng của vùng Củ Chi chỉ nên ăn trong vòng vài tiếng. Cơm hộp mua từ mười giờ để tới một giờ trưa mới ăn là quá lâu, nhất là món có trứng, nước cốt dừa, rau xào để nguội.
Nguyên tắc đơn giản là thức ăn nóng thì giữ nóng, thức ăn lạnh thì giữ lạnh, và thức ăn đã để ở nhiệt độ phòng thì ăn sớm. Nếu chỗ làm có tủ lạnh và lò vi sóng, có thể cho cơm vào ngăn mát rồi hâm nóng kỹ trước khi ăn. Nếu không có, nên đặt giờ giao gần giờ ăn hoặc mua ngay trước khi ăn.
Về hộp đựng, hộp xốp không nên dùng để hâm trong lò vi sóng. Hộp nhựa nên là loại dùng được cho thực phẩm nóng. Nếu thường xuyên mua cơm mang về, mang theo hộp riêng của mình vừa an toàn hơn vừa bớt rác nhựa, chuyện mà các bãi rác ở vùng ven đô đang ngày một nặng.
Ở trọ tự nấu: cách nấu một lần ăn hai bữa
Người thuê trọ ở các ấp quanh trung tâm, nhất là công nhân và người lao động trẻ, thường tự nấu để tiết kiệm và ăn hợp khẩu vị. Một cách được nhiều người dùng là nấu bữa tối nhiều hơn một chút, để phần sạch sẽ cho bữa trưa hôm sau. Điều quan trọng là để riêng phần mang đi ngay sau khi nấu xong, cho vào hộp kín, để nguội bớt rồi cất tủ lạnh, không để trong nồi chung mà ăn dở.
Món hợp để mang đi là món kho, món rim, món xào không nhiều nước, trứng chiên, đậu hũ sốt cà. Món canh nên mang trong bình giữ nhiệt hoặc nấu riêng. Rau xanh xào để qua đêm dễ mất màu và giảm chất, nên luộc hoặc xào mới trong sáng, hoặc ăn kèm rau sống như dưa leo, cà chua đã rửa kỹ.
Nếu phòng trọ không có tủ lạnh, nên nấu sáng ăn trưa trong ngày, không để thức ăn chín qua đêm ở nhiệt độ phòng. Đi chợ ít một, mua đủ dùng trong một hai ngày cũng giúp đồ ăn luôn tươi. Chợ Củ Chi và các hàng rau ở ấp là chỗ mua tiện cho người ở trọ quanh trung tâm.
Ăn trưa sao cho chiều làm việc không mệt
Ăn vừa đủ, không quá no. Bữa trưa quá no, nhiều tinh bột và dầu mỡ dễ gây buồn ngủ, nặng bụng vào đầu giờ chiều, nhất là với người vận hành máy móc, lái xe.
Ăn chậm, nhai kỹ. Giờ nghỉ ngắn khiến nhiều người ăn vội trong vài phút. Ăn chậm lại một chút giúp tiêu hoá tốt hơn và no lâu hơn.
Uống nước lọc thay vì nước ngọt. Nước ngọt có ga, trà sữa nhiều đường làm mau khát lại. Nước lọc, trà nhạt, nước canh là lựa chọn tốt hơn cho người ra mồ hôi nhiều.
Nghỉ ngơi sau ăn. Nếu có thể, nghỉ mười lăm tới hai mươi phút sau bữa trưa trước khi quay lại việc nặng. Chợp mắt ngắn giúp buổi chiều tỉnh táo hơn.
Tài xế cần đặc biệt cẩn thận. Người lái xe đường dài qua Quốc lộ 22 không nên ăn quá no hoặc uống rượu bia vào bữa trưa. Buồn ngủ sau bữa ăn là nguyên nhân phổ biến của mất tập trung khi lái.
Khi nghi ngộ độc thực phẩm sau bữa ăn
Đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy vài giờ sau bữa ăn là những dấu hiệu thường gặp của ngộ độc thực phẩm. Phần lớn trường hợp nhẹ, tự khỏi sau khi nghỉ ngơi và bù nước. Tuy vậy, cần đến cơ sở y tế gần nhất nếu nôn hoặc tiêu chảy nhiều không dứt, đi ngoài ra máu, sốt cao, lơ mơ, khó thở, hoặc người bị là trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai.
Nếu nhiều người cùng ăn một bữa, cùng một quán hoặc bếp ăn mà cùng có triệu chứng, đó là dấu hiệu của ngộ độc tập thể và cần báo cho người quản lý chỗ làm, đồng thời báo cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn. Giữ lại phần thức ăn còn thừa nếu có thể, để cơ quan chức năng kiểm tra.
Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy khi chưa hỏi nhân viên y tế, vì có những trường hợp cầm tiêu chảy lại làm bệnh nặng thêm. Uống nước, dung dịch bù nước theo hướng dẫn trên bao bì và theo dõi sát là việc nên làm trong lúc chờ.
Uống gì trong giờ nghỉ trưa mùa nắng
Trưa mùa khô ở vùng gò Củ Chi nắng gắt, mái tôn của xưởng và phòng trọ hấp nhiệt, người làm việc ngoài trời như thợ hồ, tài xế, người giao hàng mất nhiều mồ hôi hơn họ tưởng. Ly trà đá ở quán cơm là thứ ai cũng gọi, nhưng chỉ trà đá thì chưa đủ bù lượng nước và muối khoáng đã mất trong buổi sáng. Cách đơn giản là uống nước đều trong suốt buổi làm, không đợi khát mới uống, và trong bữa trưa ăn thêm canh, rau, trái cây nhiều nước.
Nước đá ở quán nên là đá viên công nghiệp trong, không mùi, đựng trong thùng có nắp và có dụng cụ múc riêng. Đá cây đập nhỏ để trong bao tải dưới đất là loại nên tránh. Nước mía, nước sâm, nước rau má bán dọc đường là món giải khát quen của người ở đây, ngon nhất khi được ép, nấu trong ngày và giữ lạnh sạch sẽ.
Người làm nặng ngoài trời thấy chóng mặt, buồn nôn, chuột rút giữa trưa nắng là dấu hiệu cơ thể quá nóng. Nên vào chỗ mát, nới quần áo, uống nước từng ngụm nhỏ và báo cho người cùng làm. Nếu lơ mơ, nói lẫn hay ngất, phải gọi cấp cứu ngay.
Ăn ca đêm và ăn khuya cho người làm theo ca
Một phần người sống ở Tân An Hội làm theo ca ở các nhà máy trong vùng Củ Chi, hoặc làm bảo vệ, tài xế, nhân viên kho chạy hàng ban đêm. Với họ, bữa chính có khi rơi vào lúc mười giờ tối hay hai giờ sáng. Quanh khu nhà trọ thường có vài hàng cháo, hủ tiếu, bánh mì, mì xào bán tới khuya để phục vụ đúng nhóm khách này.
Ăn ca đêm nên nhẹ hơn bữa trưa: một tô cháo, bánh canh, cơm ít với món luộc, món canh, tránh đồ chiên nhiều dầu và món quá cay vì dễ gây khó tiêu khi phải thức. Uống cà phê, nước tăng lực để tỉnh nên dừng trước giờ tan ca vài tiếng để về còn ngủ được. Sau ca, ăn một chút rồi ngủ, đừng ăn quá no rồi nằm ngay.
Người làm ca xoay vòng nên cố giữ giờ ăn tương đối cố định trong mỗi đợt ca, chuẩn bị sẵn đồ ăn nhẹ sạch như bánh mì, trái cây, sữa, hạt để không phải ăn tạm thứ gì gần nhất. Ở trọ một mình, nhờ người cùng phòng để ý khi mình mệt cũng là một cách giữ sức lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Ăn cơm phần ở quán mỗi ngày có đủ chất không?
Có thể đủ nếu bạn chọn khay có cả cơm, món mặn, rau và canh, đổi món đều trong tuần. Vấn đề thường gặp là ăn thiếu rau và ăn quá nhiều món chiên, món nhiều muối. Thêm trái cây vào buổi chiều giúp bù phần còn thiếu.
Cơm hộp để từ sáng tới trưa ăn có sao không?
Trong thời tiết nóng, thức ăn chín để ở nhiệt độ phòng nhiều giờ dễ bị vi khuẩn phát triển. Nếu không có tủ lạnh ở chỗ làm, nên mua cơm gần giờ ăn hoặc dùng hộp giữ nhiệt. Thấy cơm có mùi chua, món có nhớt thì bỏ, đừng tiếc.
Công nhân ở trọ không có tủ lạnh nên nấu ăn thế nào?
Nên nấu và ăn trong ngày, đi chợ ít một, ưu tiên món dễ bảo quản như món kho mặn, trứng, đậu hũ, rau củ chắc. Không để thức ăn chín qua đêm ngoài nhiệt độ phòng. Gạo, đồ khô để nơi khô ráo, đậy kín tránh chuột gián.
Làm sao biết bếp ăn tập thể ở chỗ làm có an toàn không?
Người lao động có thể để ý độ sạch nơi chia cơm, đồ ăn có được giữ nóng, có lưu mẫu thức ăn hay không. Nếu thấy vấn đề, nên phản ánh qua công đoàn hoặc bộ phận nhân sự. Bếp ăn tập thể phải tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm hiện hành.
Ăn trưa xong buồn ngủ nhiều là do đâu?
Thường do ăn quá no, nhiều tinh bột, nhiều dầu mỡ hoặc ngủ không đủ đêm trước. Thử giảm lượng cơm, thêm rau và đạm, uống đủ nước và nghỉ ngắn sau ăn. Nếu buồn ngủ kéo dài bất thường kèm mệt mỏi, nên đi khám.
Có thể tìm các cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp trên địa bàn ở đâu?
Các doanh nghiệp suất ăn, thực phẩm có đăng ký trên địa bàn có thể tra trong danh bạ doanh nghiệp của trang, sau đó tự liên hệ và tìm hiểu giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm của họ trước khi ký hợp đồng.