Chiều tối ở trung tâm xã Tân An Hội, các hàng ăn sáng đã dọn, thay vào là xe chè, hàng bánh tráng nướng, bánh xèo, ốc, gỏi cuốn, rồi tới quán lẩu, quán nướng và quán nhậu bình dân dọc các đường nhánh đổ ra Quốc lộ 22. Người ăn chủ yếu là học sinh tan học, công nhân tan ca, gia đình đi ăn ngoài cuối tuần và nhóm bạn hẹn nhau sau giờ làm.
Bài mô tả nhịp ăn chiều tối của phần thị trấn Củ Chi cũ và các khu dân cư quanh đó, các món hay gặp theo giờ, cách chọn chỗ ngồi cho hợp từng nhóm người, và mấy điều cần nhớ khi về nhà muộn trên đường quốc lộ. Bài không nêu giá, không giới thiệu quán cụ thể; quán xá ở thị trấn mở rồi đóng nhanh, hỏi người trong xã vẫn là cách cập nhật tốt nhất.
Chiều xuống, phố chợ đổi người
Khoảng bốn, năm giờ chiều là lúc trung tâm Củ Chi cũ đổi nhịp. Chợ chính đã vãn, sạp rau thịt dọn dần, thay bằng những hàng bán buổi chiều: chè, sữa đậu nành, bánh flan, bánh bò, bánh tráng nướng, cá viên chiên. Học sinh các trường trong khu trung tâm tan học, ghé hàng quen mua một ly chè hay một bịch bánh tráng trộn trước khi về.
Tới khoảng năm, sáu giờ, dòng xe từ các xưởng, các khu công nghiệp trong vùng Củ Chi đổ về theo Quốc lộ 22 và các đường liên ấp. Quán cơm chiều, quán bún, hủ tiếu đông lên vì nhiều người ở trọ không nấu. Cũng lúc đó, các quán lẩu, nướng, quán ốc bắt đầu bày bàn ra sân, bật đèn, chờ khách gia đình và nhóm bạn.
Sau tám, chín giờ, phần lớn hàng ăn vặt đã về, còn lại quán nhậu, quán cà phê mở muộn, hàng cháo, hủ tiếu đêm phục vụ người làm ca. Nhịp này khác với nội thành: thị trấn ngủ sớm hơn, ít hàng mở thâu đêm, và các ấp nông nghiệp phía Phước Hiệp, Tân An Hội cũ thì gần như yên ắng từ chập tối.
Ăn gì theo giờ từ chiều tới tối
Bảng dưới đây là nhịp thường gặp ở khu trung tâm xã, giờ cụ thể của từng hàng mỗi nơi một khác và đổi theo mùa mưa nắng.
| Khung giờ | Hàng quen | Ai ăn nhiều | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Chiều sớm, sau giờ tan học | Chè, bánh flan, bánh tráng nướng, bánh tráng trộn, cá viên chiên | Học sinh, phụ huynh đón con | Chọn hàng có chỗ bán cố định, đồ được đậy |
| Chiều muộn | Bánh xèo, bánh khọt, gỏi cuốn, bột chiên | Người đi làm về, gia đình | Bánh đổ tại chỗ, ăn nóng |
| Giờ tan ca | Cơm chiều, bún, hủ tiếu, cơm hộp mang về | Công nhân, người ở trọ | Đông nhất quanh các khu nhà trọ |
| Tối | Lẩu, gà, bò, đồ nướng, ốc | Gia đình, nhóm bạn, khách cuối tuần | Quán có sân, chỗ đậu xe rộng |
| Khuya | Cháo, hủ tiếu, bánh mì, mì xào | Người làm ca, tài xế | Ít hàng, nên hỏi trước chỗ mở muộn |
Cuối tuần và ngày lễ, nhịp tối kéo dài hơn và đông hơn hẳn, vì có thêm khách từ nội thành lên chơi rồi ghé ăn trên đường về.
Các món ăn vặt buổi chiều quen ở thị trấn
Chè. Chè đậu xanh, đậu đỏ, đậu trắng nước cốt dừa, chè chuối, chè khoai môn, chè bưởi, sương sa hạt lựu. Vùng Củ Chi có khoai mì, đậu phộng, chuối nên chè từ các thứ này cũng hay gặp. Chè có nước cốt dừa nên mua ở hàng có thùng giữ lạnh, ăn trong ngày.
Bánh tráng nướng, bánh tráng trộn. Món của học sinh, nướng trên than hồng với trứng, hành, tép khô hoặc trộn với khô bò, rau răm, xoài sợi. Ngon nhưng dễ nhiều phẩm màu, tương ớt không nhãn; chọn hàng sạch, ăn vừa phải.
Bánh xèo, bánh khọt. Bánh đổ chảo nóng tại chỗ, ăn với rau sống và nước mắm chua ngọt. Rau ăn kèm là phần cần để ý nhất về vệ sinh, nên chọn hàng có rau được rửa và để ráo trong rổ sạch.
Bánh bò, bánh da lợn, bánh lá. Bánh truyền thống Nam Bộ làm từ bột gạo, bột năng, nước cốt dừa, lá dứa. Ở chợ chiều, các cô bán bánh nhà làm thường bán ít một, hết sớm.
Ốc và hải sản luộc, xào. Ốc len, ốc bươu, sò, nghêu xào me, xào bơ tỏi, luộc sả. Ở vùng xa biển như Củ Chi, hàng ốc phụ thuộc vào nguồn chở từ chợ đầu mối; ốc phải còn sống trước khi nấu và được nấu chín kỹ.
Đồ chiên que. Cá viên, bò viên, xúc xích chiên bán trên xe đẩy. Tiện và rẻ cho học sinh nhưng nhiều dầu, nhiều chất phụ gia; coi là món thỉnh thoảng, không thay bữa.
Lẩu, nướng và quán bình dân cho nhóm đông
Bữa tối đi ăn ngoài theo nhóm ở trung tâm Củ Chi cũ thường là lẩu và nướng. Lẩu mắm, lẩu cá, lẩu dê, lẩu gà lá é, lẩu bò; đồ nướng là sườn, ba rọi, gà, bò, hải sản. Món bò mang tiếng của vùng Củ Chi xuất hiện nhiều trong thực đơn các quán này, từ bò luộc cuốn bánh tráng tới bò nướng, bò xào. Quán có sân rộng, bàn ghế ngoài trời, chỗ đậu xe máy là kiểu phổ biến.
Khi chọn quán cho nhóm đông, người địa phương để ý mấy điều thực tế: quán có mái che đủ nếu trời giông, có chỗ đậu xe an toàn không lấn ra mặt quốc lộ, nhà vệ sinh sạch, khu bếp không quá gần chỗ ngồi để đỡ khói. Với nhóm có trẻ nhỏ, quán lùi xa đường lớn và có sân kín an toàn hơn quán nằm sát mép xe chạy.
Ăn lẩu, nướng ngoài trời cũng có rủi ro riêng: thịt sống và thịt chín dùng chung đũa, kẹp; than nướng đặt sát chân bàn; bếp gas mini để gần mép bàn. Một đôi đũa riêng để gắp đồ sống, để bếp ở giữa bàn, kiểm tra van bình gas mini trước khi bật là những thói quen nhỏ mà hữu ích.
Quán nhậu bình dân và chuyện uống có chừng mực
Quán nhậu bình dân là một phần đời sống tối của mọi thị trấn ven đô, và trung tâm Củ Chi cũ không khác. Đây là nơi người làm việc nặng nhọc gặp nhau sau một ngày, nói chuyện công việc, chuyện nhà. Món nhậu thường là gỏi, khô nướng, gà, ốc, lẩu, đồ xào; đi kèm bia và rượu.
Cái giá phải trả của những buổi nhậu không nằm ở hoá đơn mà ở đường về. Quốc lộ 22 về đêm vẫn có nhiều xe tải, xe container, xe khách chạy tốc độ cao, ánh đèn pha chói, những đoạn đường chưa đủ sáng. Đã uống rượu bia thì không lái xe; quy định hiện hành nghiêm cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Nhờ người không uống chở về, gọi xe công nghệ, hoặc để xe lại và đi bộ nếu nhà gần.
Với người mới đến làm việc trong vùng, từ chối lời mời nhậu không làm mất lòng nếu bạn nói thẳng và vui vẻ: mai đi ca sớm, đang uống thuốc, phải chở con. Người ở đây quý sự thẳng thắn hơn là cố uống rồi gặp chuyện.
Về nhà an toàn sau bữa tối
Phần lớn người sống ở Tân An Hội đi lại bằng xe máy, và nhiều nhà nằm trên các đường liên ấp ít đèn. Vài điều sau giúp quãng đường về sau bữa tối bớt rủi ro.
- Không lái xe sau khi đã uống rượu bia, dù chỉ một ít; nhờ người không uống chở hoặc gọi xe.
- Bật đèn xe sớm từ lúc chạng vạng, mặc áo sáng màu hoặc có dải phản quang khi đi đường liên ấp.
- Tránh chạy sát lề phải khi xe tải, container vượt; giữ khoảng cách, không chen vào điểm mù của xe lớn.
- Đường liên ấp sau mưa có thể trơn, có ổ gà đọng nước; giảm tốc, đi giữa phần đường khô.
- Đi nhóm thì về cùng nhau, nhắn tin báo khi đã tới nhà, nhất là người trẻ, phụ nữ đi một mình.
- Mang theo áo mưa trong cốp xe vào mùa mưa, giông tối có thể đến bất ngờ.
Những điều này nghe đơn giản, nhưng tai nạn buổi tối trên các trục đường lớn ven đô phần nhiều đến từ việc bỏ qua chính những điều đơn giản đó.
Gợi ý cho người mới đến: tìm chỗ ăn tối quen
Người mới chuyển đến làm việc, thuê trọ ở trung tâm xã thường mất vài tuần mới có được danh sách hàng ăn tối quen. Cách nhanh nhất là đi theo nhịp của người địa phương: chiều mua chè, bánh ở hàng có học sinh và phụ huynh đứng chờ đông; tối ăn cơm, bún ở quán nhiều công nhân và người làm văn phòng; cuối tuần hỏi đồng nghiệp gốc Củ Chi quán lẩu, quán nướng họ hay đưa gia đình đi.
Nếu ở trọ, có thể kết hợp: mấy ngày trong tuần nấu ở nhà, một hai bữa ăn ngoài. Ăn ngoài mọi bữa tối vừa tốn kém vừa khó kiểm soát lượng dầu mỡ, muối. Mua đồ ở chợ chiều, nấu một nồi canh và một món kho để dành là cách người ở trọ lâu năm vẫn làm.
Một điều cuối: ở thị trấn nhỏ, quán ngon hay dở được truyền miệng rất nhanh. Bạn ăn ở đâu thấy ổn thì cứ quay lại, chào hỏi người bán; vài lần là thành khách quen, được để phần, được hỏi thăm. Đó cũng là một cách để thấy mình thuộc về nơi này.
Cà phê tối và chỗ ngồi của người trẻ
Bên cạnh quán ăn, những năm gần đây trung tâm Củ Chi cũ có thêm nhiều quán cà phê, trà sữa, nước ép mở tới tối, nhiều quán có sân vườn, ghế ngồi thoáng, đèn trang trí. Đây là chỗ hẹn của học sinh lớn, sinh viên về quê cuối tuần, nhân viên trẻ làm ở các cơ quan, cửa hàng trong xã và công nhân trẻ muốn có chỗ ngồi ngoài phòng trọ chật.
Đồ uống ở các quán này phần lớn là cà phê sữa đá, trà trái cây, trà sữa, sinh tố, kèm vài món ăn nhẹ như bánh, khô gà, hướng dương. Đồ uống ngọt, nhiều đá uống mỗi tối dễ làm khó ngủ và tăng cân; nếu ngồi lâu, có thể gọi trà, nước ép ít đường xen kẽ.
Với phụ huynh, quán cà phê tối là nơi con cái tụ tập ngoài tầm mắt, nên thoả thuận giờ về và cách đi lại với con, nhất là khi con chạy xe máy trên đường lớn. Với người trẻ, chọn quán có chỗ để xe trong khuôn viên, không phải dựng xe sát mép quốc lộ, và rủ nhau về sớm khi trời chuyển giông.
Câu hỏi thường gặp
Buổi tối ở trung tâm Tân An Hội có nhiều quán mở muộn không?
Có nhưng ít hơn nội thành. Phần lớn hàng ăn vặt dọn trước khoảng chín giờ tối, sau đó còn quán nhậu, quán cà phê và vài hàng cháo, hủ tiếu, bánh mì phục vụ người làm ca. Ở các ấp nông nghiệp phía Phước Hiệp, Tân An Hội cũ thì quán đóng sớm hơn nữa.
Đi ăn tối với trẻ nhỏ nên chọn quán thế nào?
Nên chọn quán lùi xa Quốc lộ 22, có sân kín hoặc rào chắn, mái che chắc, nhà vệ sinh sạch. Món nên là món nấu nóng, ít cay. Để bếp lẩu, bếp nướng ở giữa bàn, xa tầm với của trẻ, và trông trẻ khi đi lại giữa các bàn.
Ăn vặt ở cổng trường có an toàn cho học sinh không?
Tuỳ hàng. Hàng có chỗ bán cố định, đồ được đậy, dụng cụ sạch thì rủi ro thấp hơn. Nên hạn chế đồ chiên lại nhiều lần, đồ nhiều phẩm màu, nước uống không rõ nguồn. Phụ huynh có thể cùng con chọn vài hàng quen thay vì cấm hoàn toàn.
Uống một ít bia rồi chạy xe máy về gần nhà có sao không?
Có. Quy định hiện hành cấm điều khiển xe khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, và rượu bia làm chậm phản xạ kể cả khi bạn thấy mình tỉnh. Trên Quốc lộ 22 có nhiều xe tải chạy đêm, nên nhờ người không uống chở hoặc gọi xe.
Cuối tuần từ nội thành lên Củ Chi ăn tối thì nên về lúc nào?
Nên tính về trước giờ quá muộn, tránh lái xe khi mệt và buồn ngủ. Chiều chủ nhật và ngày cuối kỳ nghỉ, chiều về thành phố thường đông xe. Nếu đi xe máy, kiểm tra đèn, áo mưa trước khi đi và không uống rượu bia nếu là người lái.
Muốn tìm cơ sở nấu tiệc, giao đồ ăn trên địa bàn thì tra ở đâu?
Các doanh nghiệp làm dịch vụ ăn uống, nấu tiệc có đăng ký trên địa bàn có thể tra trong danh bạ doanh nghiệp của trang. Sau đó bạn tự liên hệ, hỏi kỹ thực đơn, cách giao, giấy chứng nhận an toàn thực phẩm trước khi đặt.