Ăn ở Tân An Hội là ăn theo nhịp một thị trấn huyện lỵ cũ: sáng ăn quanh chợ Củ Chi và các ngả đường đổ về Quốc lộ 22, trưa ăn cơm phần ở quán cho người đi làm, chiều tối ăn ở các hàng quán mặt đường, còn bữa cơm nhà thì dựa vào rau, trái và thịt cá mua ở chợ hay hái trong vườn. Cái riêng không nằm ở một món mang tên xã, mà ở chỗ phố buôn bán và ruộng vườn chỉ cách nhau vài con hẻm.
Từ ngày 1/7/2025, xã Tân An Hội của TP Hồ Chí Minh gồm ba đơn vị cũ của huyện Củ Chi: thị trấn Củ Chi, xã Phước Hiệp và xã Tân An Hội. Vì vậy khi người ta nói "lên thị trấn ăn" hay "ra chợ Củ Chi", họ đang nói về phần lõi của xã mới. Cần phân biệt với xã Củ Chi mới ở phía nam, vốn được lập từ Tân Phú Trung, Tân Thông Hội và Phước Vĩnh An cũ. Bài không giới thiệu quán cụ thể và không nêu giá, vì những thứ đó đổi theo tháng; thứ bền hơn là cách người ở đây ăn.
Vì sao trung tâm Củ Chi cũ ăn uống khác các xã ven quanh
Thị trấn Củ Chi từng là nơi đặt cơ quan huyện, bến xe, trường học lớn và chợ đầu mối của cả vùng. Mỗi sáng người từ Phước Hiệp, Tân An Hội cũ và các xã xa hơn như Trung Lập, Phước Thạnh, Thái Mỹ cũ đổ về đây làm giấy tờ, đi học, đi chợ, đón xe. Một nơi có nhiều người qua lại vào giờ cố định như vậy tự nhiên sinh ra dày đặc hàng ăn sáng, quán cà phê, quán cơm trưa. Đó là lý do mật độ hàng quán ở phần thị trấn cũ cao hơn hẳn các ấp nông nghiệp chỉ cách vài cây số.
Ngược lại, phần Phước Hiệp và Tân An Hội cũ vẫn còn nhiều nhà vườn, ruộng rau, chuồng bò, ao cá. Ở đó bữa ăn chủ yếu là cơm nhà, quán xá thưa và mở theo nhu cầu của người trong ấp hoặc công nhân ở trọ. Ranh giới giữa hai kiểu sống này không rõ ràng như trên giấy: chỉ cần đi từ mặt Quốc lộ 22 vào sâu một con đường liên ấp là thấy hàng quán thưa dần, thay bằng hàng rào bông bụt, gốc mít và những luống rau.
Hiểu được hai lớp này giúp bạn tìm đúng thứ mình muốn. Muốn ăn nhanh, đa dạng, gần đường lớn thì quanh chợ và mặt tiền quốc lộ. Muốn thấy món quê, rau mới cắt, cá tươi thì phải theo người địa phương vào bữa cơm nhà hoặc mua tận vườn.
Nhịp ăn uống trong một ngày ở trung tâm xã
Bảng dưới đây mô tả khung giờ quen thuộc, dựa trên nhịp sinh hoạt của một thị trấn có chợ, có trường và có nhiều người đi làm xa. Giờ cụ thể của từng quán mỗi nơi một khác.
| Khung giờ | Ai ăn chủ yếu | Kiểu chỗ | Món thường gặp |
|---|---|---|---|
| Tờ mờ sáng tới khoảng tám giờ | Tiểu thương, người đi làm xa, học sinh | Hàng quanh chợ, xe bánh mì, quán hủ tiếu | Hủ tiếu, bánh mì, xôi, bún, cơm tấm, cháo |
| Giữa buổi sáng | Người làm giấy tờ, người đi chợ muộn | Quán cà phê, quầy chè, hàng bánh | Cà phê, nước mía, bánh lá, chè |
| Trưa | Nhân viên, công nhân, thợ, tài xế | Quán cơm phần, bếp cơm hộp | Cơm nhiều món, canh, rau xào, cá kho |
| Chiều tới tối | Gia đình, nhóm bạn, người tan ca | Quán mặt đường, xe đẩy, chợ chiều | Lẩu, gà, bò, ốc, bánh xèo, đồ nướng |
Điểm đáng chú ý là buổi trưa ở đây đông nhất ở quán cơm phần chứ không phải nhà hàng, vì phần lớn người ăn là người đang trong giờ làm, chỉ có khoảng nửa tiếng đến một tiếng để ăn và nghỉ.
Những thứ người ta hay gắn với Củ Chi khi nói chuyện ăn
Bò. Cái tên Củ Chi gắn với các quán bò tơ dọc đường lớn và vùng chăn nuôi bò của huyện cũ. Với người trong xã, thịt bò là món đãi khách, đãi tiệc hơn là món ăn hằng ngày; bữa thường vẫn là heo, gà, cá.
Khoai mì. Đất gò cao ráo của Củ Chi trồng khoai mì từ lâu. Củ mì luộc chấm muối mè, bánh khoai mì nướng, khoai mì hấp nước cốt dừa là món ăn vặt quen ở chợ và trong nhà.
Rau vườn. Các ấp ven trung tâm vẫn còn trồng rau ăn lá, rau thơm, dưa leo, đậu bắp, bầu bí. Rau từ đây vào chợ Củ Chi trong ngày, có khi chỉ vài tiếng sau khi cắt.
Cá và lươn đồng. Kênh mương thuỷ lợi và ao trong vùng cho cá lóc, cá rô, lươn. Món canh chua, cá kho tộ, cháo lươn nấu với khoai môn là món nhà quen thuộc của người Củ Chi gốc.
Trái cây miệt vườn. Mít, chuối, đu đủ, ổi, xoài, mãng cầu trồng trong vườn nhà, chín cây thì đem ra chợ hoặc bày bán trước cổng. Đây là thứ người ở nơi khác lên chơi hay mua mang về.
Phố chợ và mặt tiền Quốc lộ 22: ăn ở đâu cho tiện
Phần lớn hàng ăn của xã tập trung ở hai chỗ: quanh chợ Củ Chi trong khu trung tâm thị trấn cũ và dọc hai bên Quốc lộ 22 đoạn đi qua xã. Quanh chợ là hàng ăn sáng, hàng chè, hàng bánh, những xe đẩy dựng sát lề, phục vụ người đi chợ và tiểu thương. Mặt quốc lộ thì nhiều quán cơm, quán lẩu, quán nhậu có chỗ đậu xe, phục vụ cả người địa phương lẫn khách đi đường từ hướng Tây Ninh về thành phố và ngược lại.
Hai chỗ này có cái giá phải trả riêng. Quanh chợ thì đông, chật, khó đậu xe vào giờ cao điểm buổi sáng. Mặt quốc lộ thì bụi, ồn, xe tải và xe khách chạy sát. Người địa phương thường chọn quán lùi vào trong hẻm hoặc nằm trên các đường nhánh đổ ra quốc lộ, vừa yên hơn vừa đỡ bụi, mà vẫn chỉ cách đường lớn vài chục mét.
Nếu bạn là người mới chuyển đến làm việc hay thuê trọ, cách nhanh nhất để biết chỗ ăn ngon và sạch là hỏi người cùng chỗ làm, chủ nhà trọ, hoặc để ý quán nào buổi sáng có nhiều người mặc đồng phục công sở, đồng phục trường và tiểu thương trong chợ ngồi ăn. Quán đông khách quen ở một thị trấn nhỏ thường là quán giữ được chất lượng, vì khách ở đây ăn đi ăn lại và truyền miệng rất nhanh.
Bữa cơm nhà của người Củ Chi gốc
Muốn hiểu ẩm thực một vùng, nhìn vào mâm cơm nhà hơn là nhìn vào quán. Mâm cơm của gia đình người gốc ở Phước Hiệp hay Tân An Hội cũ thường có một món mặn kho, một tô canh và một đĩa rau. Món kho có thể là cá lóc kho tiêu, thịt ba rọi kho trứng, cá rô kho tộ. Canh thường là canh chua với bông so đũa, bạc hà, đậu bắp, hoặc canh rau ngót, canh bí nấu tôm khô. Rau luộc là rau muống, đọt bí, rau lang, đậu bắp, chấm với chén nước mắm hoặc mắm kho.
Người ở đây quen ăn đồ theo mùa vườn. Mùa mưa có rau dại mọc ven bờ ruộng, đọt choại, rau đắng, bông điên điển ở những nơi còn ruộng nước. Mùa khô thì khoai, đậu, bầu bí nhiều hơn. Món mắm, món dưa như dưa cải, dưa leo muối, mắm tép vẫn có trong nhiều nhà, nhất là các gia đình có người lớn tuổi.
Một nét đáng để ý: dù trung tâm xã đô thị hoá nhanh, nhiều gia đình vẫn giữ thói quen tự trồng vài luống rau, vài gốc ớt, bụi sả, cây chanh sau nhà. Khoảng đất nhỏ đó vừa đỡ tiền chợ vừa cho rau sạch dùng hằng ngày, và là chỗ người lớn trong nhà giữ nếp làm vườn của Củ Chi xưa.
Gợi ý cho người mới đến sống hoặc làm việc ở xã
Những điều sau giúp bạn hoà nhịp nhanh với chuyện ăn uống ở trung tâm Củ Chi cũ mà không phải thử sai quá nhiều.
- Ăn sáng sớm: nhiều hàng ở chợ bán hết trước tám, chín giờ, đến muộn thì chỉ còn quán cố định.
- Buổi trưa nên tránh ngồi sát mép quốc lộ, chọn quán có mái che kín, xa luồng xe để đỡ bụi và tiếng ồn.
- Mua rau, trái ở chợ buổi sáng hoặc mua tận vườn nếu quen người trồng; rau chiều thường đã héo nắng.
- Hỏi người trong xã về quán cơm phần quen của dân văn phòng và công nhân, đó thường là chỗ ăn ổn định nhất.
- Cuối tuần các quán mặt đường đông khách từ nội thành lên, nếu muốn yên thì đi sớm hoặc chọn quán trong hẻm.
- Nếu ăn đồ nướng, lẩu ngoài trời vào mùa mưa, để ý chỗ ngồi có mái che chắc và đường thoát nước, vì giông chiều ở vùng này đến rất nhanh.
- Muốn tìm cửa hàng thực phẩm, quán ăn có đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn, có thể tra trong danh bạ doanh nghiệp của trang.
Không có quy tắc nào thay được việc đi và nếm. Một tháng ở đây, bạn sẽ tự có danh sách quán sáng, quán trưa và hàng rau quen của riêng mình.
Ăn theo mùa, theo dịp trong năm
Nhịp ăn uống của xã thay đổi rõ theo hai mùa mưa nắng của miền Đông Nam Bộ. Mùa khô, thường từ khoảng cuối năm tới tháng tư, nắng gắt trên vùng đất gò, người ta chuộng món nước, món canh mát như canh bí, canh mướp, canh chua, chè đậu, nước mía, nước sâm. Hàng nước giải khát dọc đường mọc lên nhiều hơn, khoai mì, đậu phộng thu hoạch nhiều nên món làm từ củ và hạt cũng nhiều hơn ở chợ.
Mùa mưa, từ khoảng tháng năm tới tháng mười một, chiều nào cũng có thể có giông. Hàng quán ngoài trời thưa đi vào buổi chiều, người ta chuộng món nóng như lẩu, cháo, bún riêu, bánh canh. Rau dại ven bờ ruộng, măng, nấm mối ở những nơi còn đất trống bắt đầu xuất hiện trong chợ, thường do người trong vùng hái được đem ra bán ít một.
Ngoài mùa, còn có nhịp của các dịp trong năm. Những ngày rằm, mùng một, chợ đông hơn, hàng chay nhiều hơn. Mùa cưới hỏi vào cuối năm âm lịch, các nhà hàng tiệc cưới, dịch vụ nấu đám bận rộn. Những ngày giáp Tết là đợt chợ đông nhất năm, với lá chuối, nếp, đậu, thịt, dưa món và trái cây chưng. Đi chợ đúng nhịp này, bạn sẽ hiểu đời sống của xã nhanh hơn mọi bảng giới thiệu.
Câu hỏi thường gặp
Tân An Hội có phải là xã Củ Chi không?
Không. Xã Tân An Hội mới gồm thị trấn Củ Chi, xã Phước Hiệp và xã Tân An Hội cũ. Xã Củ Chi mới là đơn vị khác ở phía nam, lập từ Tân Phú Trung, Tân Thông Hội và Phước Vĩnh An cũ. Chợ Củ Chi và khu phố chợ thị trấn cũ thuộc xã Tân An Hội.
Món nào nên thử đầu tiên khi lên trung tâm Củ Chi cũ?
Nên bắt đầu bằng bữa sáng ở quanh chợ, nơi có hủ tiếu, bánh mì, xôi, bún và các món bánh lá. Sau đó thử một bữa cơm phần trưa ở quán đông người đi làm, rồi mua ít trái cây, khoai mì luộc ở chợ. Như vậy bạn thấy được cả ba lớp ăn uống của xã.
Bò tơ có phải món ăn hằng ngày của người ở đây không?
Thường không. Các quán bò tơ dọc đường chủ yếu phục vụ khách đi đường, nhóm bạn cuối tuần và tiệc tùng. Bữa thường của gia đình trong xã vẫn là cá, heo, gà, rau và canh. Thịt bò hay xuất hiện trong mâm đãi khách, đám giỗ hoặc khi có dịp sum họp.
Ăn ở quán ven Quốc lộ 22 có an toàn không?
Phần lớn quán vẫn ổn nếu bạn chọn nơi bếp gọn, đồ ăn được che đậy, nước uống đóng chai hoặc đun sôi, chỗ ngồi lùi xa luồng xe. Nên tránh món để nguội lâu ngoài trời nắng, rau sống rửa sơ, và đá lạnh không rõ nguồn, nhất là vào mùa nóng.
Có thể mua rau, trái trực tiếp từ vườn ở Phước Hiệp không?
Có thể, nếu quen người trồng hoặc gặp nhà bày bán trước cổng. Nhiều hộ ở các ấp nông nghiệp bán trái chín cây, rau mới cắt cho người quen. Hãy hỏi lịch hái, cách trồng và thời gian cách ly sau khi phun thuốc, thay vì mặc định là rau vườn thì hoàn toàn sạch.
Cuối tuần ăn ở trung tâm xã có đông không?
Các quán mặt đường lớn thường đông hơn vào chiều thứ Bảy và Chủ nhật, do người nội thành lên chơi hoặc đi ngang về Tây Ninh. Hàng ăn sáng quanh chợ thì đông đều cả tuần. Muốn yên tĩnh, nên đi sớm hoặc chọn quán trong các đường nhánh.